Wormen zijn parasitaire wormen die in de darmen of weefsels van mensen leven. De overgrote meerderheid van de parasieten heeft twee gastheren: tussenliggende en laatste. Sommige wormen parasiteren het lichaam echter zonder het te verlaten of in het milieu terecht te komen. Wormen zijn alomtegenwoordig. Hun grootste aantal is aanwezig in landen met warme en vochtige klimaten.
Symptomen van wormen in de darmen zijn niet alleen afhankelijk van het type besmetting, maar ook van de kenmerken van het verloop ervan.
De meest voorkomende soorten parasieten
Er zijn zeven hoofdvariëteiten van parasitaire wormen:
Pinwormen
Pinworms zijn kleine draadachtige wormen die zijn geclassificeerd als nematoden. De grootte van een volwassene is niet groter dan 1 millimeter. In het menselijk lichaam leven ze voornamelijk in de dikke darm en veroorzaken irritatie, schade aan het slijmvlies en enteritis. Enterobiasis, veroorzaakt door draadwormen, heeft een incubatietijd van ongeveer 15 dagen. Vervolgens ontwikkelt zich een karakteristiek ziektebeeld. De duur van de ziekte is 2 maanden, wat gelijk is aan de levensduur van de worm. In werkelijkheid verdwijnt de ziekte niet vanzelf, omdat er bij enterobiasis een mechanisme van zelfinfectie is.
Let op: de symptomen van enterobiasis zijn zelden uitgesproken. De ziekte komt vaak in vage vorm voor en heeft geen duidelijke diagnostische symptomen. Enterobiasis bij kinderen wordt vermoed als het kind klaagt over jeuk in het anale gebied.
Pinwormbesmetting treedt op wanneer de regels voor persoonlijke hygiëne niet worden nageleefd. De transmissieroute is fecaal-oraal. Een persoon die een besmet oppervlak aanraakt en daarna zijn handen niet wast, slikt wormeieren in. Herinfectie met enterobiasis vindt op een vergelijkbare manier plaats. Een patiënt die jeuk ervaart in het peri-anale gebied krabt aan het storende gebied en begint dan te eten. Wormeieren die op de handen worden gevangen, worden ingeslikt. De ontwikkelingscyclus van de parasiet begint opnieuw.
Rondwormen
Rondwormen zijn tweehuizige rondwormen die in de dunne darm van mens en dier leven. De lengte van de vrouwelijke worm is 40 centimeter. Het mannetje is veel kleiner van formaat. De lengte is meestal niet groter dan 25 centimeter. Het identificerende kenmerk van een mannelijk individu is het puntige uiteinde van het lichaam.
De levenscyclus van rondwormen is iets complexer dan die van draadwormen. De infectieroute is fecaal-oraal. Helminth-eieren vallen op menselijke handen bij het werken met grond en daarmee vervuilde voorwerpen. In de maag komt een jonge larve uit het ei en dringt met behulp van haken de bloedbaan binnen. Dit is waar de groei en migratie plaatsvinden. Tegen de tijd dat de larve de longen binnendringt, bereikt hij een toestand waarin hij zich kan ontwikkelen tot een geslachtsrijp individu. De patiënt hoest de larve op, waarna deze opnieuw wordt ingeslikt, in de darmen terechtkomt en verandert in een volwassen spoelworm.
Zweepwormen
De zweepworm is een rondworm die behoort tot de groep nematoden. Het is een parasiet die in de dikke darm van mensen en huisdieren leeft. Uiterlijk ziet het helminth eruit als een dunne grijsachtige draad van verschillende dikte. Het voorste deel van het lichaam van de zweepworm is dun en lang. Het achterste gedeelte is verdikt en ingekort. Dit is waar de interne organen zich bevinden. De lichaamslengte van de zweepworm varieert niet afhankelijk van het geslacht en bedraagt 3-5 centimeter.
De eieren van de zweepworm, die al parasitair zijn in het lichaam van de gastheer, komen met uitwerpselen in de omgeving terecht. Hier rijpen ze en worden ze invasief. Een persoon raakt besmet via de fecaal-orale route als de regels voor persoonlijke hygiëne niet worden nageleefd. Zweepwormlarven komen de darmen binnen, groeien, voeden zich met microflora en ontwikkelen zich. Vervolgens migreren jonge wormen naar de dikke darm. Er ontstaat trichocephalose.
Ketting
Lintwormen zijn lintwormen die soms wel 25 meter lang worden. De beroemdste vertegenwoordigers van dit geslacht van parasieten zijn:
- runderlintworm;
- varkenslintworm;
- brede band.
De lichaamsstructuur van alle lintwormen is vergelijkbaar. Ze hebben een hoofd, een nek en een lichaam dat uit vele segmenten bestaat. De segmenten die zich aan het einde van het lichaam bevinden, hebben een baarmoeder gevuld met eieren. Ze worden gescheiden van de lintworm en flauwgevallen met uitwerpselen.
In de regel impliceert de levenscyclus van lintwormen de aanwezigheid van twee gastheren: een tussenliggende en een definitieve. De tussengastheer kan variëren afhankelijk van het type worm. Een persoon raakt besmet door de inname van larven in slecht gekookt vlees of vis.
Echinokokken
Echinococcus is de kleinste lintworm die er bestaat. De lengte is 2-8 mm. Een seksueel volwassen individu heeft een scolex, een nek en 3-4 segmenten. Leeft in de darmen van vleesetende dieren van de hondenfamilie. Tussengastheren kunnen herbivoren of mensen zijn. Helminth-eieren vallen op de handen door contact met de definitieve gastheer of bij het plukken van wilde bessen die besmet zijn met Echinococcus-eieren.
Wanneer de eieren worden ingenomen, wordt een persoon een tussengastheer. In zijn lichaam dringen de larven de bloedvaten binnen, worden via de bloedbaan naar organen en weefsels vervoerd, waar ze zich nestelen en veranderen in een vin - een blaas gevuld met vloeistof en die de scolex van de parasiet bevat. In dit geval kan de Fin grote afmetingen bereiken, wat leidt tot compressie van organen en weefsels. Lokalisatie van hydatidcysten in de hersenen, lever en longen is bijzonder gevaarlijk.
Schistisomen
Schistisomen zijn tweehuizige wormen die tot de categorie platwormen behoren. Ze hebben orale en ventrale zuignappen. Het vrouwtje is iets langer dan het mannetje. De definitieve gastheer van schistosomen zijn mensen en zoogdieren. Het helminth nestelt zich in de kleine vaten van de dikke darm, het kleine bekken en de blaas. De eitjes van de parasiet worden in het bloed afgegeven, door de nieren gefilterd en via de urine uitgescheiden.
De larven van de parasiet die een zoetwaterlichaam binnendringen, dringen de lichamen van weekdieren binnen, waar ze hun ontwikkelingscyclus voortzetten. Na 6-8 weken komen de embryo's weer in open water terecht, waar ze transformeren in cercariae - staartlarven die via de intacte huid het menselijk lichaam kunnen binnendringen. In de regel ontwikkelen plagen bij mensen tijdens het zwemmen in open water, het wassen van kleding daarin of ander contact met open water.
Filaria
Filariae zijn ronde draadachtige wormen. Er zijn ongeveer 8 soorten filariae die het menselijk lichaam parasiteren. De tussengastheer en drager van de ziekte zijn bloedzuigende insecten. Menselijke infectie vindt plaats door insectenbeten en wormlarven die de bovenste lagen van de huid binnendringen.
De verspreiding van larven in het lichaam van de definitieve gastheer vindt plaats via hematogene route. Wormen verspreiden zich door het lichaam, nestelen zich in organen en weefsels en veroorzaken allergische reacties, zwelling van het getroffen gebied, lymfostase en proliferatie van endotheelcellen.
Hoe wormen thuis te identificeren
De aanwezigheid van wormen in het lichaam kan worden aangenomen op basis van bepaalde karakteristieke symptomen. Daarnaast is voor de snelle diagnose van worminfecties een speciale test ontwikkeld, bestaande uit meerdere vragen.
Tekenen van de aanwezigheid van parasieten in het lichaam
Tekenen van wormen in het lichaam van een volwassene zijn rechtstreeks afhankelijk van het type besmetting.
- Enterobiasis - jeuk in de anus, slapeloosheid, prikkelbaarheid, spijsverteringsstoornissen, diarree, verminderde eetlust, pijn in de rechterkant van de buik, winderigheid, valse drang om te poepen.
- Ascariasis - braken, pijn in de navel, droge hoest, misselijkheid, moeite met piepen, rondwormen of rondwormeieren in de ontlasting, piepende ademhaling, verhoogde lichaamstemperatuur.
- Trichocephalose - winderigheid, braken, ontlasting vermengd met bloed en slijm, mentale retardatie bij het kind, buikpijn, gewichtsverlies, bloedarmoede.
- Een besmetting met lintwormen is lange tijd asymptomatisch. Later treden episodische buikpijn, verlaagd hemoglobine in het bloed, indigestie, diarree en oorzaakloos gewichtsverlies op.
- Echinococcus - symptomen van infectie met parasieten die Finnen vormen, zijn afhankelijk van welk orgaan is aangetast. Met de ontwikkeling van een hydatide cyste in de hersenen treden neurologische symptomen op. Bij leverschade klagen patiënten over pijn aan de rechterkant, geelheid van de huid, algemene verslechtering van de gezondheid en verstoring van spijsverteringsprocessen.
- Schistosomiasis - gewichtsverlies, buikpijn, duizeligheid, vergrote lever, milt, bloed in de urine, koorts, bloedarmoede, zwelling van de huid, urolithiasis, droge hoest, ontlastingsstoornissen.
- Filariasis - vergrote lymfeklieren, hyperthermie, zwakte, hoofdpijn, bloed in de urine, bewegingsstijfheid, vergroting van bepaalde delen van het lichaam, zwelling van de huid, tranenvloed.
Let op: de meeste beschreven symptomen zijn niet-specifiek en kunnen bij veel andere ziekten optreden.
Parasieten test
Met deze test kunt u de waarschijnlijkheid van een worminfectie beoordelen. Bij het doorgeven moet u antwoordmogelijkheden gebruiken zoals “ja”, “nee”, “soms”. Voor elk “ja” antwoord worden 2 punten toegekend, en voor elk “nee” antwoord 0 punten. Een antwoord ‘soms’ is één punt waard.
- Heeft u ochtendmisselijkheid?
- Is er sprake van bleekheid van de huid of het tandvlees?
- Is er sprake van aanhoudende bloedarmoede die niet reageert op medicamenteuze behandeling?
- Pijn of ongemak in de buik?
- Komt spijsverteringsproblemen vaak voor?
- Ontlastingsstoornissen?
- Is er zwaarte aan de rechterkant?
- Vaak hoofdpijn?
- Intermitterende hoest?
- Periodieke tintelingen in grote gewrichten?
- Plotseling verlies van gezichtsvermogen?
- Tandenknarsen in je slaap?
- Grote hoeveelheden voedsel eten terwijl je nog steeds honger hebt?
- Frequente allergieën?
- Treedt er zwelling op?
- Verminderd vermogen om te werken?
- Chronische ziekten?
- Periodieke buikpijn?
- Tekenen van ontsteking in het bloed?
- Jeuk aan de anus?
- Hebben familieleden soortgelijke symptomen?
Een toets waarbij niet meer dan 6 punten zijn gescoord, kan als negatief worden beschouwd. De kans op een invasie bestaat voor degenen die tussen 6 en 17 punten scoren. Mensen die op de test 17 tot 24 punten scoren, zijn vrijwel zeker besmet met een of andere helminth. Met een score van 24 tot 42 punten kunnen we spreken van meerdere besmettingen door wormen van verschillende typen, wat uiterst zelden voorkomt.
Laboratoriumdiagnostiek
Om helminthiases nauwkeurig te diagnosticeren, worden verschillende soorten laboratoriumtests gebruikt:
Ontlasting analyse
Biologisch materiaal wordt 's ochtends verzameld voor analyse. Een kleine hoeveelheid ontlasting uit het midden van de totale portie wordt naar het laboratorium gestuurd. Hier wordt het resulterende materiaal visueel onderzocht, in een poging de aanwezigheid van eieren erin te bepalen. De eieren van sommige parasieten zijn zo groot dat ze met het blote oog zichtbaar zijn. Als dit niet gebeurt, wordt het biomateriaal met speciale technieken gekleurd, op voedingsbodems gezaaid en vervolgens onder een microscoop onderzocht. We kunnen pas over de afwezigheid van invasie praten na drie of vier onderzoeken, waarbij geen tekenen van de aanwezigheid van wormen werden gedetecteerd. De techniek is geschikt voor het identificeren van alle wormen, waarvan de eieren en segmenten worden uitgescheiden in de ontlasting.
Schrapen, uitstrijkje
Tekenen van de aanwezigheid van draadwormen en rondwormen kunnen worden opgespoord door een schraapsel of uitstrijkje te nemen van de perianale plooien van de patiënt. Deze methode is relevant vanwege de eigenaardigheden van de voortplanting van wormen. Om eieren te leggen verlaat de draadworm de darmen en gaat naar buiten, waar het legproces plaatsvindt. Het uitstrijkje moet 's morgens worden afgenomen, zonder voorafgaande hygiëneprocedures. Anders worden de eitjes van de parasiet weggespoeld en is de test vals-negatief.
Bloedonderzoek
Bij de diagnose van helminthiasis is een algemeen bloedonderzoek van indirect belang. Deze onderzoeksmethode levert geen onmiskenbare tekenen op van de aanwezigheid van parasieten in het bloed. In de regel leidt de langdurige aanwezigheid van parasitaire wormen in het lichaam tot een lichte daling van het hemoglobinegehalte en het optreden van niet-specifieke tekenen van het ontstekingsproces (verhoogde ESR, leukocytose).
ELISA-bloedtest
De Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA)-methode is gebaseerd op de detectie van antilichamen tegen parasitaire toxines en de enzymatische reactie van het lichaam op de aanwezigheid van een worm. Deze onderzoeksmethode maakt het mogelijk om de ziekte te diagnosticeren, zelfs als de helminth om de een of andere reden geen eieren heeft gelegd. ELISA is het meest productief in de vroege stadia van de invasie, wanneer de worm zich nog maar net begint te ontwikkelen in het menselijk lichaam.
Wat moet u doen als u besmet raakt?
Als er tekenen zijn van een parasitaire infectie, mag u geen onafhankelijke therapie proberen. Ongeacht welke symptomen van wormen bij volwassenen voorkomen, de beste manier van handelen is een bezoek aan een parasitoloog of gastro-enteroloog. Hij zal de nodige tests voorschrijven, het gevaar van de ziekte vakkundig kunnen inschatten en medicijnen selecteren die parasieten snel en volledig uit het lichaam verwijderen.
Ondanks de schijnbare eenvoud van de ziekte kan helminthiasis zeer ernstige gevolgen hebben. Er zijn gevallen waarin de aanwezigheid van parasieten leidde tot darmperforatie, obstructie, peritonitis en sepsis. Met moderne medicijnen kunt u snel en betrouwbaar van wormen afkomen. Bijna elk van hen heeft echter een aantal contra-indicaties en aanbevelingen voor gebruik, die alleen een specialist kent. Dat is de reden waarom elk anthelminticum of traditioneel medicijn alleen mag worden gebruikt na overleg met een arts.